Verschillende rioleringstelsels
- Het gemengde rioolstelsel
Het gemengde rioolstelsel wordt in Nederland bij zo'n 75% van alle huishoudens toegepast. Bij het gemengde rioolstelsel worden zowel het regenwater als het door mensen gebruikte en verontreinigde drinkwater in het zelfde stelsel opgevangen en afgevoerd naar de RWZI. Een nadeel van dit stelsel is dat het soms bij veel regen de grote hoeveelheid water niet aan kan en overbelast wordt. Het riool kan dan overstromen. Om te voorkomen dat het afvalwater op straat terecht komt, of kelders doet onderlopen wordt een gemengd rioolstelsel voorzien van overstorten. In noodgevallen kan het afvalwater via deze overstorten wegstromen naar open water. Helaas komt er in gevallen van overstortend rioolwater dus verontreinigd afvalwater terecht in open water.
- Het verbeterd gemengd rioolstelsel
Om dit te voorkomen is er de laatste jaren veel aandacht besteed aan zogenaamde bergings- en bezinkingsvoorzieningen om de vuiluitworp naar oppervlaktewater sterk te reduceren. Deze voorzieningen zorgen voor meer berging in de riolering, waarbij de zwaardere delen in het afvalwater kunnen bezinken alvorens het teveel aan afvalwater overstort op het oppervlaktewater. Als een dergelijke bergbezinkvoorziening is toegepast wordt ook wel gesproken over een “verbeterd gemengd” stelsel.
- Het gescheiden rioolstelsel
Vroeger was er veel minder verhard oppervlak, waar vanaf het hemelwater wordt afgevoerd naar het riool. Door de toenemende woningbouw en verharding van wegen, parkeerterreinen, tuinen en grote bedrijfsgebouwen en kantoorpanden raakten gemengde rioolstelsel steeds sneller vol en werd er meer en meer overgestort. Mede door het toenemende gebruik van allerlei chemische schoonmaakmiddelen werden de sloten waarop werd overgestort steeds vuiler. Dit heeft geleid tot de aanleg van gescheiden rioolstelsels. Bij een gescheiden rioolstelsel worden het verontreinigde drinkwater en de neerslag via verschillende buizen vervoerd. Het vuile water komt via aparte buizen bij de RWZI, waar het wordt gezuiverd. Het afvalwater dat via dit systeem wordt afgevoerd wordt nooit overgestort. De hoeveelheid afvalwater kan vrij precies worden berekend, waardoor de afvoerbuizen groot genoeg zijn om al het aangeboden afvalwater af te voeren. Het oppervlaktewater in het gebied wordt dus niet extra vervuild door overstortend het afvalwater.
Het regenwater wordt apart opgevangen en via een apart buizensysteem afgevoerd naar open water of via infiltratiebuizen geïnfiltreerd in de bodem. Er zijn tegenwoordig ook andere systemen zoals waterdoorlatende bestrating en het meer bekende wadi-systeem wat in feite ook een soort gescheiden rioolstelsel is. De opvang van regenwater op straat dat via open goten, zgn molgoten, wordt afgevoerd naar wadi’s, waar het in de bodem kan wegzakken of, bij echt hevige regen, via overlopen rechtstreeks naar open water weg kan stromen.
- Het verbeterd gescheiden rioolstelsel
Straten zijn ook vervuild die bij regen worden schoongespoeld en het vuil meenemen. Dit vuil komt bij een gescheiden stelsel dus wel in het oppervlaktewater terecht. Als oplossing hiervoor bedacht men het verbeterd gescheiden rioolstelsel. Bij dit stelsel maakt men een koppeling tussen de buis van het regenwater en die van het afvalwater. Wanneer er regen valt, kan een deel van de neerslag via de afvalwaterbuis afgevoerd worden naar de RWZI. Het gaat dan vooral om de eerste hoeveelheid neerslag, die de straten schoonspoelt en veel (straat)vuil in het riool brengt. Het afvalwater kan echter niet in de buis voor het regenwater terecht komen.
Het verbeterd gescheiden rioolstelsel wordt in ieder geval veel toegepast op industrieterreinen, waar de vervuiling op straat erger is en dit beter niet in het milieu kan worden gebracht.
In woonwijken is de straatvervuiling veel minder groot en kan zonder ernstige belasting van het milieu een geheel gescheiden stelsel worden toegepast.
Op industrieterreinen wordt tegenwoordig een systeem met 3 rioolbuizen toegepast. Een verbeterd gescheiden rioolstelsel waarbij de regenbuizen alleen bedoeld zijn voor de opvang van het (vervuilde) regenwater vanaf de straat en de terreinverhardingen. Daarnaast wordt er een aparte rioolbuis gelegd voor de opvang van schoon hemelwater vanaf de daken van de gebouwen. Dit water is en blijft schoon en kan rechtstreeks op oppervlaktewater worden geloosd of in de bodem worden geïnfiltreerd.
- De drukriolering
In het buitengebied kan het afvalwater niet onder vrijverval naar een zuivering worden afgevoerd. Hiervoor zijn de afstanden te groot. Een vrijvervalriool ligt normaal gesproken met een afschot van 2 centimeter per 10 meter (1:500). Om een afstand van 10 kilometer via vrijverval te overbruggen zou het riool aan het eindpunt 10.000 x 0,02 = 200 meter dieper komen te liggen dan aan het begin. Daarom wordt in het buitengebied het afvalwater getransporteerd via drukriolering. Met behulp van pompen wordt het afvalwater door een relatief kleine leiding onder druk getransporteerd. Het afvalwater van een woning of een groepje bij elkaar staande woningen wordt via vrijverval ingezameld en geloosd in een pompput. Als het afvalwater in deze pompput een bepaald niveau bereikt, wordt automatisch een kleine, vaak versnijdende, onderwaterpomp in de put ingeschakeld die het vuile water in een pers- cq drukleiding richting lozingspunt stuwt.
